Janne S. Dangsholt: Winter i verdens rikeste land

Dette er den andre boka i serien om Ingrid Winter, og fortset med den same lune humoren som i bok ein.

Ingrid er forelesar ved universitetet, men får klagar frå studentane. Dei meinar ho gjer det for vanskeleg, så leiinga bestemmer at ho må få pedagogisk oppfølging. På heimebane er heller ikkje alt heilt greitt. Huset må pussast opp, så dei må skrinlegge dei store sommarferieplanane. Heldigvis får dei hjelp av ein driftig nabo, men etter at panelet på den eine veggen er borte, og dei har laga eit stort hol i taket, har han plutseleg ikkje tid til å vere med lenger.

Dette er to av mange snodige situasjonar Ingrid Winter kjem bort i, og med stødig penn og humoristiske vendingar leier Janne Drangsholt oss gjennom familien Winter sin kaotiske kvardag.

Bør lesast!

David Walliams: Midnattsgjengen

David Walliams har i ei årrekke levert artige og tankevekkande forteljingar til barn. Han vert av mange, og ikkje utan grunn, samanlikna med Roald Dahl. Han har det same fokuset på barn, humoren gjennomsyrar forteljingane og under det heile ligg det samtidig eit alvor.

"Midnattsgjengen" er den hittil siste boka som er oversett til norsk, og handlinga er lagt til eit stort, gamalt sjukehus. Tom kjem inn til behandling på barneavdelinga, som er styrt med jernhand av bestyrerinna Matrone. For å gjere kvardagen litt lettare for dei små, har barna starta sin eigen, hemmelege klubb. Midnattsgjengen vaknar når dei vaksne har gått til ro for natta, og målet er å oppfylle barna sine draumar!

Dei vaksne set stadig kjeppar i hjula for barna, og det vert stadig vanskelegare å gjennomføre prosjekta. Likevel er det ein siste, viktig draum som bør oppfyllast før Midnattsgjengen må leggjast ned: Vesle Sally er for svak til å vere med på moroa, og ho har ein draum som er bortimot umogleg å oppfylle...

I boka "Midnattsgjengen" vert me med på endå eit fantasifullt eventyr frå Walliams si hand, og sjølvsagt er den eksentriske kioskeigaren Raj med...

Hasse Hope: Compis

Året er 2057, og det viktigaste av alt på Høyskol er å vere kul. Den nøyaktige "kulhetsindeksen", som rangerer elevane frå 0 til 100, har dei siste tre åra vore dominert av Leo Kreutzberg. Han er sjølve definisjonen på kul, og alt ligg til rette for at også det komande skuleåret skal gli av gårde på ein kul måte.

Samtidig har bedrifta PrivateOil (tidlegare Equinor) måtte finne seg ein ny nisje å tene pengar på, sidan dei ikkje lenger har lov til å bore etter olje. Redninga er det hemmelege robotprosjektet Compis. Denne roboten kan på alle måtar framstå som eit menneske, og skal seljast som redninga for einsame sjeler. Compis kan bli ein kul kamerat, som hjelper ungdomane til nye venskap!

Problemet er berre at Compis er så nerd som det går an å bli, og PrivateOil må ta grep. Dette grip svært forstyrrande inn i livet til Leo Kreutzberg, som snart får ei vanskeleg oppgåve å hanskast med.

PrivateOil skal tene pengar på Compis, men etter kvart får me vite at det står langt sterkare, og mørkare, krefter bak også PrivateOil.

Compis er ei sci-fi-bok som ved hjelp av humor og dramatikk stiller spørsmål rundt viktige verdiar og framtidige scenario. Vil teknologien kunne bli så smart at han ikkje lenger kan styrast? Og kva er viktigast, å vere populær eller å vere ein god venn? Compis er ei interessant bok som kan gje litt nye perspektiv på vår eiga samtid!

Sara Kadefors: Billie - Du er best

Dette er bok nummer to i serien om Billie, som flyttar til ein fosterfamilie i den vesle byen Bokarp. Billie ynskjer å vere seg sjølv heile vegen, og gjer det ho kan for at menneska rundt henne skal ha det bra.

Den store konflikta i boka er forholdet mellom fostermora Petra og hennar bror, Jens. Dei snakkar ikkje saman, og fetrane Alvar og Douglas ser ut til å hate kvarandre. Kva er grunnen til dette?

Billie prøver å nøste opp i konflikta, og undervegs får ho både avisoppslag, oppdraget som fadder på skulen og noko som kanskje eller kanskje ikkje er ei forelsking. Opp i alt dette er saknet etter mora ei kjensle som kjem og går, og familien tek henne fortsatt med på familieaktivitetar ho syns er snåle.

Det er ei rimeleg lettlest bok for "tweens", og Billie er ein person som sprer godt humør - både i Bokarp og hos lesarane!

Maria Parr: Keeperen og havet

Det er nokre år sidan førre roman frå Maria Parr, men boka "Keeperen og havet" er verdt heile ventetida!

Vi møter att Trille og Lena som bur i den vesle bygda Knert-Mathilde. Dei er blitt nokre år eldre, Lena har så smått begynt å kalle stefaren Isak for pappa og det flyttar inn ein ny familie i huset til Oppoverbakke-Jon. Farfar er fortsatt ute med sjarken sin og fiskar, og no drøymer han om å fange storkveita.

Trille og Lena opplever store endringar i liva sine i det sommarferien går over i nytt skuleår. Plutseleg er det ikkje så enkelt å vere på fotball-laget lenger, Lena går motvillig til keyboard-timane i musikkskulen og Trille prøvar å finne ut kva som kan gjere inntrykk på den nye jenta i huset til Oppoverbakke-Jon.

Boka inneheld alvorlege tema, som venskap, forelsking, sjukdom, alderdom og misunning, men også mykje humor og sprø innfall. Desse er det i hovudsak Lena som står for, og karakteren Lena er eit litterært funn det er umogleg å ikkje bli glad i!

Trass i ein del trøbbel og motbakke, er det mykje som kan løysast med ein god dose kreativitet og mykje hjelp frå dei som står rundt og vil ungdomane vel. Og Lena er ikkje den som lar seg stoppe av forlis, orkanar eller urettferdige fotballtrenarar!

Boka passar særleg godt for born i mellomtrinnsalderen, men også vaksne vil finne mykje å glede seg over i denne flotte, nye historia frå Maria Parr sin penn.

Jenny Jägerfeld: Det er ikke så farlig med meg

Boka startar med at hovudpersonen Maja skjer av seg tuppen av tommelfingeren i ein designtime på skulen. Denne hendinga set tonen for resten av forteljinga, som på ein måte kan kallast tragikomisk. Det går nemleg ikkje så bra for Maja, og ho må nok bere ein god del av skulda for dette sjølv.

Sjølv om Maja må seiast å vere ein ulukkesfugl, unngår boka å gli over i slapstick-humor. Dei tragiske hendingane og uhella som skjer, glir godt inn i handlinga, og historia er ikkje overlessa av ulukkelege hendingar.

På same tid som boka er ein studie i usikker ungdomstid, innehar den også eit stort mysterium. Annankvar helg bur Maja hos mora, men helga etter at ho kuttar seg i tommelen, kjem ho til låst og tomt hus. Maja anar ikkje kor mora er, og jakta på sanninga om kor ho er startar. Dette fører til mange store spørsmål, og ein del ubehagelege svar.

På vegen mot ei løysing møter vi designlæraren Valter, kameraten Enzo, ungdomane Justin og Debbie frå ein fest ho tilfeldigvis kjem inn på og overvaking av faren sin epost og facebook-konto. I tillegg til ein del samtalar med faren og tilbakeblikk på hendingar frå då ho var yngre, får vi teikna eit stadig klarare bilete av personen Maja og kva som eigentleg kan ha skjedd med mora.

Dette er ei svært velskriven og treffsikker bok, med mange språklege perler og ei god oppbygging av historia. Det er ei ungdomsbok som absolutt er verdt den tida det tek å lese den!

Sara Kadefors: Billie - Avgang 9.42 til mitt nye liv

Billie er kalla opp etter Billie Jean, fordi Michael Jackson er mora sin favorittartist. Mora er sjuk, og Billie har lenge måtte teke ansvar for både seg sjølv og mora. Reglar har det vore lite av.

Til slutt vert mora så sjuk at ho ikkje lenger kan ha omsorga for henne, og ho må reise frå Stockholm til ein fosterfamilie i den vesle staden Bokarp. Familien Persson tek imot henne med opne armar, og gir henne ein stabil kvardag. Likevel er det eit eller anna som ikkje er heilt som det skal vere i den nye heimen, og Billie bestemmer seg for å finne ut kva som er i vegen.

Som person er Billie av den opne, positive og nyfikne typen, og bestemmer seg for at ho skal gjere det ho kan for å passe inn i det nye livet. Dermed vert ikkje boka om Billie ei slik "problembarn-som-ikkje-passar-inn-i-ny-familie"-bok, og det er heller ikkje bagasjen, eller mangelen på bagasje, ho har med seg som set premissane for handlinga. Ho får seg fort vener, sjølv om der etterkvart sjølvsagt vert litt gnissingar når hierarkiet i ungdomsmiljøet vert endra på.

Denne første boka i serien om Billie er ei positiv og artig bok, og tek opp ulike tema på ein ærleg, nyfike og realistisk måte. Det er absolutt ei bok det er verdt å få med seg!

Torbjørn Moen: Mannen i prøverommet

Dette er den andre boka om kameratane Truls og FX. Også denne gongen rotar dei seg bort i dei mest utrulege eventyra.

FX har det med å bestille alle slags merkverdige ting og maskiner frå utlandet, og denne gongen har han bestilt ei tidsmaskin via internett. Truls har ikkje noko tru på at den vil verke, og trykker på knappen for å bevise det. Det skulle han ikkje gjort...

Ikkje lenge etter finn han seg sjølv på golvet i eit prøverom, og han har vanskar med å kjenne att personen som kikkar tilbake på han frå spegelen. Til slutt må han innsjå at han ser på seg sjølv, 35 år eldre enn då han stod opp om morgonen.

Ikkje lenge etter det igjen har han ein framtidsmobil i lomma, eit heilt kobbel med securitasvakter etter seg og eit einaste ynskje i tankane: Å kome seg heim att.

Torbjørn Moen har endå ein gong teke oss med på ei humoristisk og halsbrekkande reise inn i fantasien, og boka er velkomponert og spennande. Dessutan er avslutninga ein god prikk over i-en!

Denne boka trur eg vil treffe aller best i aldersgruppa 12-15 år.

Ingunn Thon: Ollis

Det er ei både festleg, snodig og seriøs forteljing Ingunn Thon her har ført i pennen. Vi vert kjent med dei gode venninnene og naboane Ollis og Gro. Dei to finn på mykje forskjellig i lag, men det er tydeleg at det er Gro som er anføraren inn i nye eventyr. Ho går fryktlaust på, medan Ollis kjem litt skeptisk og nervøst etter.

På eit av eventyra støter dei på den mildt sagt merkelege dama Borgny Ur. Ho bur heilt aleine langt inne i skogen - bortanfor ein bondegård som dei to jentene ikkje har lov til å krysse.

Ollis får eit postkort frå faren sin, som forlet henne og mora då ho var lita. Omtrent samtidig oppdagar Gro at Ollis har loge til henne, og mora sin nye kjæraste Einar går Ollis på nervane. Ho bestemmer seg då for å leggje ut på eit eventyr på eiga hand, og leite opp den sakna faren.

Måten historia er bygd opp på, med alle eventyra og dei sterke rollefigurane, minner meg mykje om Maria Parr si bok "Tonje Glimmerdal". Det er i alle fall ei bok i den same forteljartradisjonen, berre at det i "Ollis" også er lagt inn ein ekstra dimensjon av surrealisme, og det er i hovudsak figuren Borgny Ur som utgjer dette innslaget.

"Ollis" er ei festleg og fint fortalt bok, og vil nok særleg treffe born i alderen 9-12 år.

Iben Akerlie: Lars er lol

"Lars er lol" er ei både morsom, sår og alvorleg bok. Vi vert godt kjent med Amanda, ei jente som helst vil vere anonym og slett ikkje innblanda i det som skjer. No skal elevane i klassen endeleg få tildelt fadderbarn frå 1. klasse, men læraren har andre planar for Amanda. Ho vert fadder for Lars, som er ein ny gut i klassen. Lars har Downs syndrom, og Amanda veit ikkje heilt korleis ho skal forholde seg til dette.

Amanda prøvar så godt ho kan å både vere ven med Lars, samtidig som ho vil liggje lågt og umerka i terrenget. Ein dag gjer ho ei  frykteleg oppdaging, og vert stilt på val. Ho vert tvungen ut av sin nøytrale posisjon, og opplever at kvardagen plutseleg ikkje er så enkel...

Det er ei fin forteljing som vert fortalt, og den seier mykje viktig om både mobbing, å svikte venene, det å vere seg sjølv og det å tore å stå opp for det ein meinar er rett. Og sjølvsagt er det også ein god porsjon kjærleik og avstandsforelsking med i biletet også...

Lars Mæhle: Skoddefyrstens hevn

Lars Mæhle har skrive mange gode bøker for både barn og ungdom, og i denne nye krimserien rettar han seg tydeleg mot aldersgruppa 10-12 år.

Siri og Max er gode vener, og sjølvsagt, som det høver seg i denne typen bøker, rake motsetningar. Siri er høg, rask og impulsiv, medan Max er låg, litt sein i snuen og grueleg smart. Dei har altså ikkje så mykje til felles, bortsett frå interessa for etterforskning og ei eiga evne til å hamne midt oppe i trøbbel...

I boka "Skoddefyrstens hevn" skjer det to kriminelle handlingar i den vesle byen Heimvik, og mistanken vert ganske fort retta mot den litt mystiske personen Skoddefyrsten. Han plar helst luske rundt for seg sjølv, og trivst best ute i tåka. Han er også den einaste kjende rusmisbrukaren i Heimvik, og er slett ikkje så lett å få tak i.

Lensmannen, som også er Siri sin bestefar, er av det heller forsiktige og beint fram pysete slaget, og må etter kvart lite på at Siri og Max kan hjelpe han med å løyse saka.

Historia er godt komponert, og avslutninga er både overraskande og actionfylt. Tittelen på boka lovar spenning, og målgruppa vil truleg oppleve denne boka som både morosam og spennande. Det er særleg dynamikken mellom Siri, Max og lensmannen som skaper artige situasjonar, godt krydra av innfalla til den heller sidrumpa og sure onkelen til Max, røyrleggjaren Frank Jenssen.

Forhåpentlegvis vil det kome fleire bøker om krimteamet frå Heimvik!

Jesse Andrews: Jeg og Earl og jenta som dør

Det er ei noko annleis historie som vert fortalt i denne ungdomsromanen. Hovudpersonen heiter Greg, og han fortel si eiga historie. Denne inkluderer blant anna kameraten Earl, som han plar lage amatørfilmar saman med, og den litt påtvungne venninna Rachel.

Greg har som mål å gå mest mogleg usynleg gjennom high school, og gjer alt han kan for å ikkje skilje seg ut eller bli lagt merke til av medelevane. Dei tre første åra går greit, men i det fjerde åra byrjar ting å gå gale. Alt startar å skli ut den dagen han får vite at Rachel har fått kreft, og mora meir eller mindre tvingar han til å besøke henne.

Det er, trass i tema, ei ganske artig bok, og det er brukt mange ulike forteljeteknikkar for å få fram historia. Dette gjer boka variert og kjekk å lese. Sjølv om det er brukt mykje humor, er noko av humoren litt krampaktig, og litt på "slå deg sjølv i fjeset"-nivå. Det er dessverre også brukt mykje bannord i teksten. Dette dreg ned ei elles original og fin historie.

Hovudpersonen prøver å halde eit klart skilje mellom seg sjølv og dei kjenslene vi som lesarar vil forvente ein gut i hans situasjon vil kunne oppleve. Men bak den distanserte fasaden, og mellom linjene i boka, anar vi at denne historia er djupare enn berre overflatisk pjatt.

Historia kom ut som film i 2015.

Torbjørn Moen: Jenta i speilet

Tenk deg at du vaknar opp og ser deg i spegelen, og der ser du ein person du aldri før har sett. Denne personen er til og med av motsett kjønn, og veldig vakker! Dette er utgangspunktet for Moen sin roman, og hovudpersonen, Truls, får ei utfordring han ikkje i sine villaste fantasiar kunne drøymt om.

Truls prøver å finne ut kva som har skjedd, og endå viktigare: Korleis han kan bli seg sjølv att. Med seg på laget har han bestekompisen FX. Dei har ein teori dei jobbar ut frå, og er på sporet av ei løysing, men så kjem Line og Helene frå klassen inn i bildet, og alt vert plutseleg meir komplisert...

Dette er ei svært humoristisk bok, og forfattaren klarer å bringe fram ei rekke komiske og snåle situasjonar. I tillegg er der eit alvor under, for Truls oppdagar at han fortsatt er kjernen av seg sjølv, trass den nye kroppen. Og ein del av situasjonane han kjem ut for, hadde han aldri opplevd som sitt normale eg. Altså er det ikkje berre negativt det som har skjedd. På slutten av boka må han ta eit vanskeleg valg...

Denne boka passar godt for ungdomsskuleelevar, og eg trur mange gutar vil kunne like denne heilsprø forteljinga. Det er heller ikkje dumt å få med seg dei observasjonane Truls gjer av gutar no når han er i ein jentekropp. Kan vere verdt å ta med seg!

Roald Dahl: Vemmelege vers

Ei rykande fersk omsetjing av boka "Revolting rhymes" frå 1982. Her får du mange av dei klassiske eventyra i alternative versjonar, der Gullhår ikkje vert framstilt fullt så sympatisk som ho plar, og Raudhette ordnar opp i det meste - på sin eigen måte. Og Oskepott? Ho twerkar på festen til prinsen, men gir til slutt opp draumen om å vinne hans gunst då ho oppdagar at han er ein valdeleg gnitar...

Språkleg er denne boka heilt oppdatert, med referansar til både Skam, rap-poesien, gateslang og populære uttrykk adopterte frå engelsk. Boka er på nynorsk, og det er fantastisk å sjå at skriftspråket fungerar også i ei slik laussluppen og moderne setting.

Det er ein fordel å ha kjennskap til dei originale eventyra. Ikkje fordi dei er fasiten, men for rett og slett å forstå poenga! Og personleg må eg seie at det er kjekt å lese andre versjonar av eventyra. Sjangeren har dessverre blitt litt stiv i forma etter at forteljingane vart skrivne ned, men slike bøker kan vere med og bringe dynamikken tilbake. Her er det berre å setje seg ned og nyte både galskapen, forteljegleda og det friske språket!

Rune Belsvik: Verdas søtaste turist

Verdas søtaste turist er den tredje boka om det vesle samfunnet Bløygen. Mange av innbyggarane har vore ute i den store verda og handla inn naudsynte ting. Blant anna har det no kome einvegs rulletrapp i butikken, og det er sett opp ein ny lyktestolpe.

Bidger har observert ein far og ein son, og no går han rundt med eit hemmeleg ynskje om å bli far sjølv. Problemet er berre at han ikkje veit korleis det skal gå til. Då er det berre ein ting å gjere; Han må søkje råd i Trøbbelkiosken. Dessverre veit heller ikkje Bøttefanten korleis ein vert far, men heldigvis finn han ei bok med gode råd om emnet...

Det store temaet i denne boka er sex og seksualitet, og på den sedvanlege naivistiske og undrande måten får forfattaren sagt mykje klokt om temaet. Boka kan eigentleg brukast som ei "lærebok" i seksualitet, og burde blitt lest av alle elevar på mellomsteget. Her vert det teke opp både kva som er greitt og kva som ikkje er greitt, og mange ulike tankar og innfallsvinklar til temaet.

Det er mykje humor i boka, men under humoren ligg det eit djupt alvor. Dette er ei bok som bør lesast!