David Walliams: Midnattsgjengen

David Walliams har i ei årrekke levert artige og tankevekkande forteljingar til barn. Han vert av mange, og ikkje utan grunn, samanlikna med Roald Dahl. Han har det same fokuset på barn, humoren gjennomsyrar forteljingane og under det heile ligg det samtidig eit alvor.

"Midnattsgjengen" er den hittil siste boka som er oversett til norsk, og handlinga er lagt til eit stort, gamalt sjukehus. Tom kjem inn til behandling på barneavdelinga, som er styrt med jernhand av bestyrerinna Matrone. For å gjere kvardagen litt lettare for dei små, har barna starta sin eigen, hemmelege klubb. Midnattsgjengen vaknar når dei vaksne har gått til ro for natta, og målet er å oppfylle barna sine draumar!

Dei vaksne set stadig kjeppar i hjula for barna, og det vert stadig vanskelegare å gjennomføre prosjekta. Likevel er det ein siste, viktig draum som bør oppfyllast før Midnattsgjengen må leggjast ned: Vesle Sally er for svak til å vere med på moroa, og ho har ein draum som er bortimot umogleg å oppfylle...

I boka "Midnattsgjengen" vert me med på endå eit fantasifullt eventyr frå Walliams si hand, og sjølvsagt er den eksentriske kioskeigaren Raj med...

John Green: Skilpadder hele veien ned

Aza Holmes har ei god venninne. Ho har ei mor som er glad i henne, ein far som døydde då ho var lita og ein barndomsvenn som plutseleg kjem inn i livet hennar att. Ho går på skule, og får gode resultat. Og ho køyrer rundt i bilen Harold. Ytre sett er ho ei vanleg tenåringsjente, men når vi flyttar oss inn i tankane hennar, forstår vi raskt at ho har ein del utfordringar.

Aza er livredd for mikrobar, og tankane på bakteriar, infeksjonar og alvorlege sjukdomar trekkjer henne inn i tankespiralar ho ikkje klarar å stoppe. Livet hennar er styrt av den indre frykta. Tankane leier henne til å gjere heilt absurde ting, og til slutt fører dei henne ut til randa av katastrofe.

Venninna Daisy har ikkje eit heilt enkelt liv, men stiller heile vegen opp for Aza. Ho får ut frustrasjonane ved å skrive star wars fan-fiction, der ho gir den eine rollefiguren alle Aza sine negative eigenskapar.

Faren til barndomsvennen Davis er forsvunnen, og Aza og Daisy forsøker å finne han. Sjølv er Davis ikkje sikker på om han ynskjer at faren skal bli funnen. Samtidig vert Aza og Davis forelska i kvarandre, men kva skal ein gjere når alt ein klarar å tenkje på medan ein kysser, er alle dei millionar av mikroorganismar som finst i spytt?

John Green har med boka "Skilpadder heile veien ned" skrive ei intens bok om tvangstankar og irrasjonell frykt. Dei psykiske utfordringane til Aza pregar forteljinga. Også Davis sin far, som forsvinn etter korrupsjonsanklagar, har sine absurde sider. Han testamenterer til dømes heile formua til ei øgle.

Den amerikanske forfattaren har fått eit stort publikum, både blant ungdom, men også ein del vaksne lesarar. Det er lett å forstå kvifor! Her er det djup psykologisk innsikt, blanda med kvardagutfordringar og absurde handlingar. Eg trur nok at også denne boka vil slå an i målgruppa!

Jenny Jägerfeld: Det er ikke så farlig med meg

Boka startar med at hovudpersonen Maja skjer av seg tuppen av tommelfingeren i ein designtime på skulen. Denne hendinga set tonen for resten av forteljinga, som på ein måte kan kallast tragikomisk. Det går nemleg ikkje så bra for Maja, og ho må nok bere ein god del av skulda for dette sjølv.

Sjølv om Maja må seiast å vere ein ulukkesfugl, unngår boka å gli over i slapstick-humor. Dei tragiske hendingane og uhella som skjer, glir godt inn i handlinga, og historia er ikkje overlessa av ulukkelege hendingar.

På same tid som boka er ein studie i usikker ungdomstid, innehar den også eit stort mysterium. Annankvar helg bur Maja hos mora, men helga etter at ho kuttar seg i tommelen, kjem ho til låst og tomt hus. Maja anar ikkje kor mora er, og jakta på sanninga om kor ho er startar. Dette fører til mange store spørsmål, og ein del ubehagelege svar.

På vegen mot ei løysing møter vi designlæraren Valter, kameraten Enzo, ungdomane Justin og Debbie frå ein fest ho tilfeldigvis kjem inn på og overvaking av faren sin epost og facebook-konto. I tillegg til ein del samtalar med faren og tilbakeblikk på hendingar frå då ho var yngre, får vi teikna eit stadig klarare bilete av personen Maja og kva som eigentleg kan ha skjedd med mora.

Dette er ei svært velskriven og treffsikker bok, med mange språklege perler og ei god oppbygging av historia. Det er ei ungdomsbok som absolutt er verdt den tida det tek å lese den!

Jesse Andrews: Jeg og Earl og jenta som dør

Det er ei noko annleis historie som vert fortalt i denne ungdomsromanen. Hovudpersonen heiter Greg, og han fortel si eiga historie. Denne inkluderer blant anna kameraten Earl, som han plar lage amatørfilmar saman med, og den litt påtvungne venninna Rachel.

Greg har som mål å gå mest mogleg usynleg gjennom high school, og gjer alt han kan for å ikkje skilje seg ut eller bli lagt merke til av medelevane. Dei tre første åra går greit, men i det fjerde åra byrjar ting å gå gale. Alt startar å skli ut den dagen han får vite at Rachel har fått kreft, og mora meir eller mindre tvingar han til å besøke henne.

Det er, trass i tema, ei ganske artig bok, og det er brukt mange ulike forteljeteknikkar for å få fram historia. Dette gjer boka variert og kjekk å lese. Sjølv om det er brukt mykje humor, er noko av humoren litt krampaktig, og litt på "slå deg sjølv i fjeset"-nivå. Det er dessverre også brukt mykje bannord i teksten. Dette dreg ned ei elles original og fin historie.

Hovudpersonen prøver å halde eit klart skilje mellom seg sjølv og dei kjenslene vi som lesarar vil forvente ein gut i hans situasjon vil kunne oppleve. Men bak den distanserte fasaden, og mellom linjene i boka, anar vi at denne historia er djupare enn berre overflatisk pjatt.

Historia kom ut som film i 2015.

Bente Bratlund: Fly, Thea! Fly!

Bente Bratlund har skrive mange bøker for barn og ungdom, og denne boka frå 2015 glir lett inn i rekka med gode historier.

Vi vert kjent med Thea, som er fosterbarn. Mora er sjuk og klarar ikkje ta vare på henne. Medan mora er på sjukehus, får Thea bu i ein familie som skil seg kraftig ut frå det ho er van til heimefrå. Her er latter og glede, og ho får vere det barnet ho er.

Thea er glad i å teikne, og ein dag vert fostermora med henne på kunstutstilling. Der vert ei ny verd opna for henne, og ho forstår at ho kanskje kan bruke den vanskelege bakgrunnen til noko positivt. Når fostermora då i tillegg melder henne på eit malekurs, får ho verkeleg mange lyspunkt inn i kvardagen!

Eit anna lyspunkt er venninna Mathilde, som før Thea kom flyttande hadde kjent seg utanfor på skulen. Dei to finn saman i lengten etter å uttrykke seg, og kunsten spelar ei viktig rolle i vennskapet deira.

Dette er ei historie ein lett vert glad i, og det er fint å sjå korleis Thea "vaknar opp" når ho finn ein måte å uttrykke seg på, og også korleis forholdet til mora utviklar seg frå berre trist til eit lite "lys i tunnellen". Det er mykje håp i boka, og trass i dei trøblete tankane og det tunge bakteppet, endar det opp som ei feel-good-bok!

Passar særleg godt for aldersgruppa 9-13 år.